الیزابت کایزر اهل شهر «گرا» در ایالت تورینگن است. او در سال ۱۹۸۷، زمانی که آلمان  هنوز تقسیم‌ شده بود، به دنیا آمد. دو سال بعد دیوار برلین فروریخت و در سوم اکتوبر سال ۱۹۹۰ جمهوری دموکراتیک آلمان (دی دی آر) کمونیستی برای همیشه به تاریخ پیوست. کایزر که امروز نماینده خاص حکومت فدرال در امور آلمان شرقی است، می ‌نویسد: «دوران اتحاد دوباره را آگاهانه تجربه نکردم، اما روایت‌ های پدر و مادرم و هم چنان پدرکلان و مادرکلانم مرا شکل داده است.»

این گفته در گزارش سالانه او آمده که به مناسبت روز وحدت آلمان در برلین منتشر شده و در آن جوانانی از شرق و غرب کشور دیدگاه‌ های ‌شان را بیان کرده‌اند. برای کایزر، سیاستمدار ۳۸ سال حزب سوسیال دموکرات (اس پی دی)، این نخستین بار است که چنین گزارشی را ارائه می ‌دهد، زیرا او از ماه می سال ۲۰۲۵ و پس از تشکیل حکومت جدید به این سمت منصوب شده است.

آیا نسل جوان در آلمان به گونه یک سان بزرگ شده است؟

این سیاست‌ مدار و دانش‌ آموخته علوم سیاسی و اجتماعی در گزارش خود تمرکز اصلی را بر این گذاشته که جوانان چگونه آلمان متحد را پس از ۳۵ سال وحدت مجدد آلمان تجربه کرده‌اند. عنوان گزارش نیز پرسشی را مطرح می ‌کند: «آیا در وحدت بزرگ شده‌ایم؟»

پاسخ رسمی «بله» است، زیرا امروز فقط یک حکومت آلمانی وجود دارد. کایزر در پیش‌ گفتار گزارش می‌ نویسد: «ما کودکان اواخر دهه ۱۹۸۰ و دهه ۱۹۹۰ نخستین نسلی هستیم که در یک آلمان واحد رشد و جامعه ‌پذیر شده‌ایم.» با این حال او تأکید می ‌کند: «برای جوانانی که در شرق رشد کرده‌اند، شرق فقط یک جهت جغرافیایی نیست، بلکه فضایی است که هویت ‌ها و سرنوشت‌ ها را شکل می ‌دهد.»

هویت آلمان شرقی هنوز پررنگ ‌تر است

کایزر، که در دانشگاه پوتسدام (براندنبورگ) در شرق آلمان درس خوانده، تفاوت ‌های روشنی میان جوانان شرق و غرب می ‌بیند. او می گوید: «بسیاری از جوانانی که از ایالت ‌های قدیمی غرب آلمان هستند، با مفهوم "‌آلمان غربی" ارتباطی ندارند، به‌ خصوص کسانی که در نزدیکی سواحل یا آلپ زندگی می ‌کنند. در مقابل، جوانان شرق آلمان هنوز هم بیشتر خود را "اوسی" یا (شرقی) می ‌دانند.» به باور کایزر دلایل موجهی برای این وضعیت وجود دارد. زیرا هرچند جوانان سه و نیم دهه است در یک کشور بزرگ شده‌اند، اما شرایط زندگی در شرق و غرب هنوز در بسیاری موارد متفاوت است، خصوصآ در بیرون از شهر های بزرگ شرق.

تفاوت ‌های اقتصادی: درآمد کمتر، وابستگی بیشتر به کمک ‌های اجتماعی

کایزر به گزارش برابری حکومت فدرال اشاره می ‌کند که نشان می ‌دهد خدمات ترانسپورت عمومی و امکانات صحی در شهر های کوچک و مناطق روستایی شرق دیگر به‌ طور کامل تأمین نمی ‌شود. این مشکلات در برخی مناطق ضعیف اقتصادی غرب هم دیده می‌ شود، اما در شرق وضعیت وخیم ‌تر است. به گفته او، مردم شرق آلمان به طور متوسط کمتر درآمد دارند و بیشتر وابسته به کمک‌ های اجتماعی‌اند. هم چنین سطح دارایی ‌ها در شرق به‌ مراتب پایین ‌تر از غرب است. جمعیت شرق آلمان به سرعت در حال پیر شدن است و شمار جوانان به ‌مراتب کمتر از اوسط کشور می ‌باشد. او می‌ افزاید: «این امر مسیر زندگی بسیاری از مردم شرق را تا بزرگسالی تحت تأثیر قرار می ‌دهد، زیرا آنان کمتر می‌ توانند بر حمایت مالی والدین ‌شان تکیه کنند.»

غرب ثروتمند، شرق فقیر

کایزر هنگام ارائه گزارش سالانه خود تأکید کرد: «جوانان شرق هنوز هم متضرر اند، زیرا دارایی عمدتاً از طریق ارث منتقل می ‌شود.» احصائیه اداره فدرال احصائیه برای سال ۲۰۲۴ نشان می ‌دهد که در ایالت‌ های غربی بیش از ۱۰۶ میلیارد یورو دارایی‌ های به ارث رسیده یا بخشیده شده ثبت شده، در حالی که این رقم در شرق (شامل برلین) کمتر از ۷ میلیارد یورو بوده است. به ‌طور اوسط، در غرب سهم هر فرد نزدیک به ۱۶۰۰ یورو بود، در حالی که در شرق فقط ۴۰۰ یورو بود. کایزر این اختلافات شدید را نگران‌ کننده می‌ داند و بحث درباره اصلاح مالیات بر ارث را لازم می‌ خواند.

آیا به همه ۲۰ هزار یورو میراث دولتی داده خواهد شد؟

او به پیشنهاداتی اشاره می ‌کند که پیشتر توسط انستیتوت تحقیقات اقتصادی آلمان مطرح شده بود: حکومت باید به هر جوان هنگام ورود به بزرگسالی ۲۰ هزار یورو کمک آغازین بدهد. این پول می ‌تواند برای آموزش، آغاز یک کسب ‌و کار یا خرید خانه استفاده شود. بنیاد «یک میراث برای هرکس» این ایده را واقعی و قابل اجرا می ‌داند. در صفحه اینترنتی این بنیاد آمده است: «این مبلغ از یک صندوق پرداخت می ‌شود که از یک مالیات نسبتاً کوچک بر ارث ‌های بزرگ تأمین می ‌گردد.» بر اساس محاسبات آنان، پنج درصد از ارث ‌های سالانه در آلمان برای عملی ساختن این ایده کافی خواهد بود.

شکاف ثروت در شرق و غرب هم چنان پابرجاست

با این حال کایزر می ‌داند که بحث اصلاح مالیات بر ارث در داخل حکومت ائتلافی بحث ‌برانگیز است. حزب او (اس پی دی) از این طرح حمایت می ‌کند، اما احزاب اتحادیه (سی دی یو/ سی اس یو) مخالفت دارند. بنابراین اختلافات مالی بزرگ میان شرق و غرب حتی ۳۵ سال پس از اتحاد آلمان هم چنان باقی خواهد ماند. ارزیابی کلی الیزابت کایزر به همان نسبت متفاوت و ترکیبی است. شرق آلمان در بسیاری زمینه ‌ها پیشرفت کرده، اقتصاد رشد داشته، عرصه شرکت‌ های نوپا  فعال است و در انرژی ‌های تجدیدپذیر پیشتاز است. اما این کافی نیست تا عقب ‌ماندگی در برابر غرب جبران شود، به‌ خصوص با توجه به پیر شدن جمعیت شرق و مهاجرت گسترده جوانان.

دو میلیون نفر شرق را ترک کرده‌اند

از زمان اتحاد دوباره آلمان در ۱۹۹۰ تاکنون، به‌ جزء شهر برلین، حدود دو میلیون نفر شرق آلمان را ترک کرده‌اند که معادل ۱۶ درصد جمعیت است. امروز پنج ایالت شرق آلمان مجموعاً حدود ۱۲،۵ میلیون نفر جمعیت دارند، در حالی که جمعیت آلمان غربی در همین دوره ۱۰ درصد افزایش یافته و به نزدیک ۶۸ میلیون نفر رسیده است.